29 godina od istorijskog ne SDS-a unitarnoj BiH

0

Tadašnje rukovodstvo SDS-a reklo je istorijsko ne unitarnoj Bosni i Hercegovini koju su zagovarali SDA i HDZ. Ovaj datum može se smatrati početkom raspada SFR Jugoslavije u Bosni i Hercegovini. Sve je počelo sa saveznom skupštinom koja se održala da današnji dan kada su svi poslanici iz redova Srpskog naroda napustili skupštinu i krenuli ka stvaranju Republike Srpske. U nastaku teksta ćemo se prisjetiti svih tadašnjih dešavanja i skrenuti pažnju na značaj ovoga datuma.

Dana 14. oktobra 1991. godine pred Skupštinu SR Bosne i Hercegovine poslanici SDA, uz podršku HDZ-a, stavili su Memorandum o suverenosti Bosne i Hercegovine. Ovim dokumentom najavljeno je neučestvovanje u saveznim ustanovama i neprihvatanje odluka saveznih vlasti ukoliko u njihovom donošenju ne učestvuju sve članice SFR Jugoslavije. Za razliku od ovog, odlučno separatističkog stava, koji je pratila i tvrdnja da je većinsko odlučivanje, bez obzira na ustavne odredbe o zaštiti konstitutivnosti tri naroda, jedino legitimno za srpski narod, rezolucija koju je predložio SDS predviđala je učešće u ustanovama, ali i pokretanje mehanizma za samoopredjeljenje konstitutivnih naroda (zaštita vitalnog nacionalnog interesa), ukoliko Hrvatska dobije međunarodno priznanje. Kada nije bilo moguće pronaći kompromis, jedino što je preostalo poslanicima SDS-a je da zatraži da zasjeda Savjet za pitanja uspostavljanja ravnopravnosti naroda i narodnosti SR Bosne i Hercegovine. Muslimansko-hrvatska većina se oglušila o ovaj zahtjev smatrajući ga neprihvatljivim.

Predsednik Skupštine BiH u tome sazivu Momčilo Krajišnik objavio je kraj sjenice i srpski poslanici su otišli iz Skupštine BiH, ali je sastanak nastavljen poslije ponoći 15.10.1991. uz prisustvo poslanika SDA i HDZ-a, kao i dijela poslanika opozicije. Oni su, bez pristanka poslanika SDS-a, oko 03:00, 15.10.1991. usvojili Rezoluciju o suverenosti Bosne i Hercegovine i Memorandum. Ovaj dan smatra se datumom kojim je SDS rekao poslijednje ne unitarnoj Bosni i Hercegovini. Ovo je bio i trenutak kada je srpski narod krenuo u stvaranje svoje republike sadašnje Republike Srpske.

Srpski poslanici i SDS započeli su da zaokružuju autonomne oblasti sastavljene od grupa opština na kojima su Srbi činili većinsko stanovništvo i postepeno stvaraju sopstvenu državu. Prije raspisivanja referenduma o državnoj samostalnosti SR Bosne i Hercegovine, srpski poslanici su formirali sopstvenu državu Srpsku Republiku Bosnu i Hercegovinu (današnju Republiku Srpsku).

Srbi su 9. januara 1992. godine „autonomne oblasti” formalno proglasili imenom republikom, pod nazivom Republika Srpskog naroda Bosne i Hercegovine (kasnije preimenovana u Republika Srpska) prije nego što je Skupština SR Bosne i Hercegovine 25. januara 1992. donijela odluku da se raspiše referendum o nezavisnosti SR Bosne i Hercegovine.

Trebinje24